ઘૂંટણ પ્રત્યારોપણ (TKR) સર્જરી પછી મુંબઈમાં હોમ ફિઝિયોથેરાપી: સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા
ટોટલ ની રિપ્લેસમેન્ટ (TKR) સર્જરી ઘસાઈ ગયેલા અને પીડાદાયક ઘૂંટણના સાંધાને સુંવાળા કૃત્રિમ ઇમ્પ્લાન્ટથી બદલીને જૂના ઓસ્ટિઓઆર્થરાઇટિસના દુખાવામાંથી કાયમી રાહત આપે છે. જોકે, સર્જરી એ સારવારનો માત્ર પહેલો તબક્કો છે—સર્જરી પછી નિયમિત અને યોગ્ય ફિઝિયોથેરાપી જ નવા ઘૂંટણને લવચીક, મજબૂત અને વિશ્વાસપાત્ર બનાવે છે. વિલે પાર્લે, અંધેરી અને સાંતાક્રુઝના વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે હોસ્પિટલમાંથી રજા મળ્યા પછી તરત ક્લિનિક સુધી મુસાફરી કરવી કષ્ટદાયક હોઈ શકે છે, તેથી ઘરે (હોમ-કેર) ફિઝિયોથેરાપી રિકવરીનો સૌથી સુરક્ષિત માર્ગ છે.
TKR સર્જરી પછી ફિઝિયોથેરાપી કેમ અનિવાર્ય છે?
સર્જરી પછી ઘૂંટણના પેશીઓ (ટિશ્યુ) માં થતા ફેરફારો સમજવાથી વહેલી કસરત શરૂ કરવાનું મહત્વ સ્પષ્ટ થાય છે:
સર્જરી પછી સોજો અને કેપ્સ્યુલની જકડન: ઓપરેશન પછી ઘૂંટણની આસપાસ પ્રવાહી જમા થવું અને સોજો આવવો સ્વાભાવિક છે, જેના કારણે ઘૂંટણ વાળવા (ફ્લેક્શન) અને પૂરો સીધો કરવામાં (એક્સટેન્શન) અવરોધ આવે છે.
સ્કાર ટિશ્યુ (જકડન) બનતા અટકાવવું: સર્જરીના શરૂઆતના ૪ થી ૬ અઠવાડિયામાં ઘા રૂઝાવતા તંતુઓ ઝડપથી બને છે. નિયમિત મોબિલાઇઝેશન ન થાય તો સાંધો કાયમ માટે કડક થઈ શકે છે.
ક્વાડ્રિસેપ્સ સ્નાયુની કામચલાઉ નબળાઈ: સોજો અને દુખાવાને કારણે સાથળના આગળના મુખ્ય સ્નાયુ (ક્વાડ્રિસેપ્સ) ના ચેતા સંકેતો ધીમા પડી જાય છે, જેનાથી પગ ભારે લાગે છે.
સર્જરી પહેલાંની ખોટી ચાલ સુધારવી: વર્ષો સુધી ઘૂંટણના દુખાવાને કારણે લંગડાઈને ચાલવાની આદત સુધારવા માટે થાપા અને પગના સ્નાયુઓને ફરીથી તાલીમ આપવી જરૂરી હોય છે.
ઘરે TKR દર્દીઓને પડતા દૈનિક પડકારો
હોસ્પિટલમાંથી ઘરે આવ્યા પછી શરૂઆતના અઠવાડિયામાં વડીલો અને પરિવારોને ઘણી વ્યવહારિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે:
પથારી અને ખુરશી પરથી ઉઠવા-બેસવામાં મુશ્કેલી: નીચી પથારી, સોફા કે કમોડ પરથી ટાંકા પર દબાણ આવ્યા વિના સુરક્ષિત રીતે ઉઠવા-બેસવા માટે યોગ્ય ટેકનિક જરૂરી છે.
બેસ્યા પછી કે ઊંઘ્યા પછી ઘૂંટણ જામ થઈ જવો: સવારે ઉઠતી વખતે કે ૩૦ મિનિટ બેસ્યા પછી ઘૂંટણમાં જકડન અનુભવવી શરૂઆતની રિકવરીનો સામાન્ય ભાગ છે.
નવા ઘૂંટણને વાળવાનો ડર: ટાંકા કે ઇમ્પ્લાન્ટને નુકસાન થશે તેવા ડરથી ઘણા દર્દીઓ ઘૂંટણ પૂરો વાળતા નથી, જેનાથી લવચીકતાના લક્ષ્યો પાછળ રહી જાય છે.
બાથરૂમ અને બિલ્ડિંગના દાદર પર સંતુલન: ભીના ફ્લોર, ઉંબરા અને સીડી પર લપસવાનું જોખમ રહે છે જ્યાં સુધી પગની તાકાત અને સંતુલન સંપૂર્ણ પાછા ન આવે.
હોમ ફિઝિયોથેરાપી સારવારની તબક્કાવાર યોજના
ઘરે વ્યક્તિગત (વન-ઓન-વન) ફિઝિયોથેરાપી સર્જરીના ઘા અને દુખાવાની મર્યાદાને ધ્યાનમાં રાખીને તબક્કાવાર આગળ વધે છે:
અઠવાડિયું ૧–૨: સોજો નિયંત્રણ, શરૂઆતની ગતિ અને વોકર સાથે સુરક્ષિત ચાલવું
રક્ત પરિભ્રમણ વધારવા અને DVT થી બચવા માટે એન્કલ પમ્પ્સ, સોજો ઘટાડવા આઇસ થેરાપી, પટેલા મોબિલાઇઝેશન, ઘૂંટણને પૂરો ૦-ડિગ્રી સીધો કરવો અને હીલ સ્લાઇડ્સ સાથે વોકરની મદદથી સુરક્ષિત ચાલવું શીખવવામાં આવે છે.
અઠવાડિયું ૩–૪: ૯૦–૧૧૦ ડિગ્રી સુધી ઘૂંટણ વાળવો અને ક્વાડ્રિસેપ્સ મજબૂતાઈ
ટાંકા નીકળ્યા પછી અને ઘા રૂઝાયાની ખાતરી થયા બાદ સક્રિય રીતે ઘૂંટણ વાળવો, સ્ટ્રેટ-લેગ રેઝ અને બેસીને ઉઠવાના અભ્યાસ કરાવવામાં આવે છે, તથા ધીમે ધીમે વોકર પરથી લાકડી (કેન) પર લાવવામાં આવે છે.
અઠવાડિયું ૫–૮+: સંપૂર્ણ મજબૂતાઈ, સંતુલન અને દાદર ચઢવા
મિની-સ્ક્વોટ્સ, સ્ટેપ-અપ્સ, રેઝિસ્ટન્સ બેન્ડ કસરતો, સિંગલ-લેગ બેલેન્સ અને તમારા ઘરની સીડીઓ પર સુરક્ષિત રીતે ચઢવા-ઉતરવાની તાલીમ આપવામાં આવે છે જેથી તમે આત્મનિર્ભર બનીને બહાર ચાલી શકો.
માય ફિઝિયો સ્પોટ (My Physio Spot) સાથે મુંબઈમાં હોમ કેર ફિઝિયોથેરાપી બુક કરો
અમારા અનુભવી ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ વિલે પાર્લે ઈસ્ટ અને આસપાસના પશ્ચિમ ઉપનગરોમાં તમારા ઘરે આવીને વ્યક્તિગત સંભાળ પૂરી પાડે છે. અમારી હોમ કેર ફિઝિયોથેરાપી (Home Care Physiotherapy) સેવા વિશે જાણો અથવા માય ફિઝિયો સ્પોટ સાથે હોમ વિઝિટ તપાસ બુક કરો.

Comments